“We begrijpen de rol van T-cellen bij het ontstaan van MS nu beter”
T-cellen spelen een rol in ons afweersysteem. We hebben allemaal T-cellen in onze hersenen, maar mensen met MS hebben er extra veel. Met name in gebieden waar het littekenweefsel ontstaat dat kenmerkend is voor MS. Jeen Engelenburg onderzocht met zijn team hoe T-cellen zich gedragen in de hersenen van mensen met MS en mensen zonder MS. Dit leverde verrassende inzichten op.

Jeen, dit is jouw promotieonderzoek. Je hebt hier jarenlang werk in zitten. Wat ben je te weten gekomen over het gedrag van T-cellen?
Aardig veel. We begrijpen beter hoe het immuunsysteem in de hersenen normaal gesproken georganiseerd is, en hebben een blauwdruk van T-cellen in de menselijke hersenen gepubliceerd. Hierin hebben wij beschreven wat we nu weten over T-cellen in de hersenen bij gezonde mensen. Dat maakte het mogelijk om een goede vergelijking te kunnen maken tussen T-cellen bij mensen met en zonder MS. We hebben ook onderzocht hoe T-cellen de hersenen binnendringen. Daarbij ontdekten we dat er bepaalde eigenschappen van T-cellen zijn die eraan bijdragen dat deze vanuit het bloed richting de hersenen kunnen trekken. Ook onderzochten we hoe T-cellen veranderen bij MS. Hier bleek dat de T-cellen die al in de hersenen zitten niet zozeer veranderen, maar dat hun interactie met het omliggende MS-weefsel vooral hun gedrag beïnvloedt.
Wat wil dit zeggen over het ontstaan van MS?
Dat de schade die er bij mensen met MS in de hersenen ontstaat, niet noodzakelijk komt door een aanpassing van T-cellen in de hersenen, maar het resultaat lijkt te zijn van de interactie van deze cellen met hun immuun-omgeving. Zo vonden wij dat immuuncellen zich kunnen ophopen in de ruimten rondom bloedvaten bij mensen met progressieve MS en daar lokale ontstekingshaarden vormen. Een bepaalde soort T-cellen, T-helpercellen, lijkt daar B-cellen aan te trekken die antilichamen kunnen maken en voor weefselschade kunnen zorgen. Deze inzichten kunnen helpen bij de ontwikkeling van therapieën die gericht zijn op het remmen van ontstekingen, zonder de beschermende werking van het immuunsysteem te verstoren.
Dus dit onderzoek kunnen we zien als een eerste stap?
Dat klopt, we denken door dit onderzoek iets beter te begrijpen wat er bij MS fout kan gaan op celniveau. Het heeft ons geleerd dat het samenspel tussen de hersenomgeving en verschillende immuuncellen van belang is bij MS. Het is een fundamenteel onderzoek. Met alles wat wij te weten zijn gekomen, hebben we een verdere basis gelegd. Hieruit komen verschillende aanknopingspunten om verder onderzoek naar te doen. Hoe beter we begrijpen wat er op celniveau gebeurt in de hersenen van mensen met MS, hoe beter we het ontstaan of verergeren van MS kunnen bestrijden.
De samenvatting van het onderzoek lees je hier.


