Vervolg op voedingsprogramma

In samenwerking met Voeding Leeft is in 2021 het leefstijlprogramma ‘Leef! met MS’ gestart. Dit programma is een vervolg op het voedingsprogramma ‘Anders Eten bij MS’ dat in 2016 en 2017 door Stichting MS-Anders en Voeding Leeft voor mensen met MS werd verzorgd. Ruim 500 mensen met MS volgden dat programma en zij leken er baat bij te hebben: ze ervaarden minder fysieke klachten, een betere gezondheid en welzijn en een mindere mate van vermoeidheid. Naast het voedingspatroon zijn er op basis van literatuur ook aanwijzingen dat andere leefstijlfactoren, waaronder fysieke activiteit, ontspanning en een gezond slaappatroon, een positief effect hebben op de gezondheid van mensen met MS. Kortom, het beïnvloeden van leefstijlfactoren lijkt veelbelovend voor mensen met MS. Er zijn echter grotere en langere studies nodig om deze positieve effecten op het welbevinden van mensen met MS verder te onderzoeken.

Om deze redenen is het voedingsprogramma uitgebreid naar een leefstijlprogramma. Naast voeding spelen ook ontspanning, slaap en bewegen een rol. Daarnaast wordt dit programma gekoppeld aan een wetenschappelijk onderzoek.

Gegevens verzamelen in het dagelijks leven

Het leefstijlprogramma wordt aangeboden aan mensen met MS. Zij mogen vrijwillig deelnemen aan het LIMS-onderzoek. Het doel van het LIMS-onderzoek is om de impact van dit leefstijlprogramma op het dagelijks leven van mensen met MS te onderzoeken. Daarnaast brengt het onderzoek de naleving van het leefstijlprogramma in kaart.  Deelnemers vullen op gezette tijdstippen online vragenlijsten in. De vragen gaan over kwaliteit van leven, vermoeidheid, werkproductiviteit en functioneren.

In 2022 zijn twee mobiele applicaties, MS Sherpa en Neurokeys, als meetinstrument toegevoegd aan het onderzoek. Hiermee worden zogenoemde digitale biomarkers verzameld. Het bijzondere en waardevolle hiervan is dat er gegevens worden verzameld in het dagelijks leven en de omgeving van de gebruikers. Bij MS Sherpa doen deelnemers via de app twee testen op wekelijkse basis: een looptest en een cognitietest. Door het regelmatig uitvoeren van deze testen krijgen deelnemers en onderzoekers inzicht in de aanwezigheid en voortgang van symptomen van MS. Neurokeys draait na installatie op de achtergrond van de smartphone en kijkt naar de typevaardigheid. Mensen met MS zijn vaak sneller moe en dit heeft effect op de typevaardigheid.

Door erkenning voor meer mensen toegankelijk

De verwachting is dat het leefstijlprogramma de impact van MS op het dagelijks functioneren zal verlagen. Hopelijk kunnen de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek eraan bijdragen dat deze leefstijlinterventie als ‘erkende gecombineerde leefstijlinterventie’ (GLI) in de basisverzekering zal komen. Als dit het geval is, wordt het leefstijlprogramma voor meer mensen met MS toegankelijk.

Het onderzoek begint drie maanden voor de start van het leefstijlprogramma en loopt door tot 24 maanden na de start van het leefstijlprogramma. In totaal zijn 8 groepen van het leefstijlprogramma gevolgd die op verschillende momenten startten. Eind 2024 zijn de laatste metingen verricht bij deelnemers van de groepen die het laatst zijn begonnen met het programma. In 2025 zullen deze metingen en de resultaten worden geanalyseerd. Het Nationaal MS Fonds draagt €213.306 bij aan dit onderzoek.

Eerste wetenschappelijke publicatie

In juni 2025 verscheen de eerste wetenschappelijke publicatie A multi‑domain lifestyle intervention in multiple sclerosis: a longitudinal observational study. Hierin worden de resultaten tot drie maanden na de intensieve periode van het programma beschreven.

Er deden 579 mensen met MS mee aan het onderzoek (gemiddelde leeftijd was 46 jaar en 85% was vrouw, 71% had relapsing-remitting MS). De impact van MS op het fysiek functioneren bleef stabiel tijdens de aanloopperiode van drie maanden. Direct na het leefstijlprogramma werd een significante verbetering gemeten ten opzichte van voor de start van het programma, deze verandering was ook nog drie maanden later aanwezig. De impact van MS op het mentaal functioneren verbeterde tijdens alle gemeten periodes. Al tijdens de aanloopperiode was er een lichte verbetering, maar de grootste verbetering werd gezien direct na het programma en dit verbeterde nog licht drie maanden later.

Specifieke verbeteringen

Het onderzoek toonde aan dat deelnemers die het leefstijlprogramma volgden:

• minder impact ervoeren van MS op hun dagelijks functioneren;
• minder MS-gerelateerde symptomen hadden, zoals angst- en stemmingsklachten, vermoeidheid en cognitieve klachten;
• een verbeterde algemene gezondheid hadden, zoals een gezonder gewicht;
• positieve veranderingen lieten zien in mentale kwaliteit van leven, stress en slaapkwaliteit.

Het effect was het grootst bij deelnemers met een hogere therapietrouw, lager opleidingsniveau en met obesitas.

Effect van het leefstijlprogramma?

Op korte termijn worden ook de resultaten tot 2 jaar na de start van het leefstijlprogramma onderzocht. Brigit de Jong zegt over de resultaten: “de resultaten zijn positief maar vervolgonderzoek moet uitwijzen of de verbeterde gezondheid van de deelnemers toegeschreven kan worden aan dit specifieke leefstijlprogramma, of aan een algemeen bewuster en gezonder levenspatroon.”

Invloed op het ziekteverloop? 

De LIMS-studie was een observationele studie. Hierbij wordt alleen gevraagd naar de waarneming van de deelnemer. Brigit de Jong vervolgt: “​I​n een nieuwe studie wil ik deelnemers aan het Mediterrane dieet uitgebreider testen, zodat er gemeten kan worden of gezonde voeding effect heeft op de biologische processen die zorgen voor ziekteverschijnselen en -beloop van MS. Om dit goed te onderzoeken is het nodig dat de deelnemers enkele keren naar Amsterdam komen voor uitgebreidere metingen zowel voor-, tijdens als na het doorlopen van dit leefstijlprogramma. Deelnemers krijgen dan verschillende onderzoeken: lichamelijk neurologisch onderzoek, bloedafname, een MRI-scan, cognitietesten, onderzoek van de darmflora (microbioom) en afnemen van vragenlijsten.”

Deelname aan het LIMS onderzoek is gesloten maar ‘Leef! met MS’ gaat door!

Heb je interesse in het leefstijlprogramma? Kijk dan op de pagina over Leef! met MS. Hier vind je alle informatie over het programma en aanmelden.